KHOA HỌC VÀ ĐỜI SỐNG

Blog về Sức khỏe

Vấn đề ăn chay hay ăn mặn trong đạo Phật

Posted by ngocson on 29/12/2016


Trong một chuyến hành hương sang Ấn Ðộ, trên máy bay vào giờ ăn có vài vị Sư Nam Tông ăn thịt do chiêu đãi viên đưa tới. Thấy thế vài Phật tử Việt Nam xì xào với nhau: “Mấy ông Thầy này tu hành kiểu gì mà ăn mặn, không biết từ bi chỗ nào!”.

Một dịp khác, có một Thầy Việt Nam đi cùng với Phật tử đến viếng thăm một trung tâm Phật Giáo Tây Tạng. Không biết Thầy này thơ thẩn làm sao mà lại đi ngang nhà bếp thấy họ đang xào nấu thịt bò, trở ra nói với Phật tử: “Trời ơi, ở đây họ ăn thịt!”.

Quan niệm của đa số Phật tử Việt Nam là người tu hành không được ăn thịt, nếu ăn thịt thì không phải kẻ tu hành. Trong khi đó Phật tử các nước Nam Tông khi nhìn vào người tu hành Bắc Tông thì họ nói: “Tu hành gì mà lại ăn chiều, không giữ đúng giới luật của Phật!”. Khi thấy quý Thầy ăn chay, họ hỏi: “Bộ quý Thầy theo Ðề Bà Ðạt Ða hay sao?”. Nếu không may, Thầy nào thành thật trả lời: “Truyền thống chúng tôi tu hành phải ăn chay” thì họ bẻ lại ngay: “Trâu ngựa kia ăn chay ăn cỏ, vậy chúng cũng tu hành sao?”.

Người ăn chay thì hãnh diện cho mình tu thật. Còn người ăn mặn nhưng ngày ăn một bữa thì cho mình tu đúng lời Phật dạy.

Là du Tăng có dịp lang thang qua các Tu-Viện không phải truyền thống Việt Nam nên tôi thông cảm, không bênh bên nào cả. Tôi chỉ nói về kinh nghiệm cá nhân của mình để bạn đọc tùy ý lựa chọn.

Trước hết, trở về dòng lịch sử. Xưa kia đức Phật và chư Tăng đi khất thực, ai cho gì thì các ngài ăn cái đó, không đòi hỏi phân biệt chay mặn. Trong bộ Mahavagga có vài giới cấm Tỳ Kheo không được ăn thịt của một số loài vật như: voi, ngựa, sư tử, rắn và chó. Như thế có nghĩa là được quyền ăn những loại thịt khác. Khi đi khất thực, Tỳ Kheo được phép ăn năm thứ thịt, gọi là ngũ tịnh nhục:

1/ Thịt ăn mà không thấy người giết.
2/ Thịt ăn mà mình không nghe tiếng của con vật kêu la.
3/ Thịt ăn mà mình không nghi người ta giết vì mình và cho mình ăn.
4/ Thịt của con thú tự chết.
5/ Thịt của con thú khác ăn còn dư.

Cũng cần thông cảm là khi đi xin ăn, một vị khất sĩ không thể nào đòi hỏi thí chủ phải cúng cho mình thứ này thứ kia theo khẩu vị và ý thích của mình được. Hơn nữa khi đi khất thực, nhiều khi phải đi đến những làng mạc xa xôi hẻo lánh nơi mà thí chủ đa số không phải là Phật tử.

Khi đi khất thực, ai cho gì mình ăn cái nấy, đây là một phương pháp tu hành rất hay, nó tập cho ta bỏ tánh ham ăn ngon, ăn nhiều, bỏ tánh đòi hỏi cao lương mỹ vị, tăng trưởng hạnh tri túc và tánh bình đẳng. Ðiển hình là Ðại Ðức Pindola Bharadvaja (Tân-Đầu-Lô Phả-La-Ðọa) đã thản nhiên ăn ngón tay của một người cùi rụng rơi vào bình bát của ngài, khi người này cúng dường vật thực. Ở trường hợp này ta thấy việc ăn chay hay ăn mặn không còn là một vấn đề nữa. Ngoài ra trong giới Pratimoksha (Ba-la-đề-mộc-xoa) của Tỳ kheo, dù là 227 giới của Tiểu Thừa hay 250 giới của Ðại Thừa đều không có giới nào cấm ăn thịt cả. Do đó một Tỳ Kheo ăn thịt lạt hay thịt mặn, không thể bị xem là phạm giới được.

“Ăn mặn nói ngay, hơn ăn chay nói dối”. Câu này không có nghĩa khuyên người nên ăn mặn mà cốt cảnh tỉnh người ăn chay. Vì có nhiều người ăn chay dễ dàng nên sinh lòng kiêu mạn, tự cho mình hơn người rồi khinh người ăn mặn. Hoặc có người mới bước vào Ðạo đã ăn chay trường ngay, cốt để người khác khen ngợi. Ăn chay như vậy là do lòng háo danh mà ra.

Tại sao Phật tử Ðại Thừa lại có giới ăn chay? Trong hai kinh Ðại Thừa: Lăng Già và Ðại Bát Niết Bàn, đức Phật dạy đệ tử không được ăn thịt cá. Ðại ý trình độ chư Tỳ Kheo lúc ban đầu còn thấp kém, chưa có thể lãnh thọ giáo pháp Ðại Thừa nên Phật nói pháp Tiểu Thừa, phương tiện cho các Thầy dùng ngũ tịnh nhục. Sau này trình độ các Thầy khá hơn, lãnh thọ được pháp Ðại Thừa nên Như Lai cấm tuyệt không cho ăn thịt cá nữa. Nếu còn ăn các thứ ấy thì còn phạm giới sát sinh, không trực tiếp thì cũng gián tiếp sát sinh, làm mất hạt giống từ bi. Sau nữa Ðại Thừa có kinh Phạm Võng nói về Bồ Tát giới: gồm 10 giới trọng và 48 giới khinh, trong đó giới khinh thứ 3 cấm ăn thịt. Bởi thế người nào thọ giới Bồ Tát phải trường trai.

Gần đây năm 1987, Thượng Tọa Ðức Niệm soạn dịch quyển Tại Gia Bồ Tát Giới, gồm 6 giới trọng và 28 giới khinh, trong đó không bắt phải trường trai nữa mà phải giữ ít nhất 6 ngày chay trong một tháng (giới khinh thứ 7).

Nếu ta thích ăn chay vì lòng từ bi hoặc giữ giới Bồ Tát thì ta cứ việc ăn chay, nhưng đừng nên chỉ trích coi thường người ăn mặn, vì họ cũng có lý của họ.

Ngoài ra vào thời đức Phật, Ðề Bà Ðạt Ða đã yêu cầu Phật ban hành thêm năm điều sau đây trong giới luật của hàng xuất gia:

1/ Tỳ Kheo phải sống trọn đời trong rừng.
2/ Tỳ Kheo phải sống đời du phương hành khất.
3/ Tỳ Kheo phải đắp y Pamsakula (y may bằng những mảnh vải lượm ở đống rác hoặc nghĩa địa).
4/ Tỳ Kheo phải sống dưới gốc cây.
5/ Tỳ Kheo phải ăn chay suốt đời.

Với lòng từ bi và đức khoan dung, đức Phật tuyên bố rằng các đệ tử của ngài được tự do hành động về năm điều này, muốn áp dụng hay không cũng được. Ngài không bắt buộc phải theo chiều nào nhất định.

Vì lý do này nên khi thấy quý Thầy ăn chay, các Sư Nam Tông mới nói: “Bộ quý Thầy theo Ðề Bà Ðạt Ða hay sao?”.

Nên biết ngày nay chỉ có chư Tăng Việt Nam, Trung Hoa và Ðại Hàn là còn truyền thống ăn chay, các nước khác đều ăn mặn. Nhất là Tây Tạng, không những ăn thịt mà lại ăn cả ba bữa nữa.

Trong giới Bồ Tát của Tây Tạng gồm 18 giới trọng và 64 giới khinh, không có giới nào cấm ăn thịt cả. Tôi đã thọ giới này với Ganden Tripa Rinpoché thứ 98 tại Institut Vajrayogini trong dịp lễ Ðiểm Ðạo Yamantaka Tantra năm 1987. Cùng lúc ấy tôi cũng thọ giới Kim Cang Thừa gồm 14 giới trọng và 10 giới khinh. Trong 24 giới này cũng không có giới cấm ăn thịt. Bởi vậy chư Tăng và các Lạt Ma Tây Tạng ăn thịt như thường, nhất là thịt Yak (một loại bò núi rất to).

Một lần trong buổi thuyết pháp của Thrangou Rinpoché (một vị Lạt Ma cao cấp của phái Kagyupa), có người hỏi: “Tại sao các Sư Tây Tạng không ăn chay?”. Thrangou Rinpoché trả lời: “Dân Tây Tạng giết một con Yak nuôi được 10 người trong một tháng, trong khi đó nếu rửa và nấu một bó cải làm chết biết bao côn trùng sâu bọ mà chỉ nuôi được một người trong một bữa. Vậy thì cái nào lợi và ai sát sinh nhiều hơn?”.

Không biết bạn đọc có đồng ý không? Nhưng theo tôi câu trả lời của Thrangou Rinpoché cũng chỉ là một lối biện hộ cho người ăn thịt mà thôi. Ta có thể tranh luận mãi về vấn đề này, vì người ăn thịt sẽ có lý lẽ của người ăn thịt và người ăn chay cũng có lý lẽ của người ăn chay. Không ai chịu thua ai! Tu hành đâu phải để ăn thua đủ với nhau để dành phần thắng về mình!

Như vậy, ăn chay hay ăn mặn cái đó tùy ý bạn. Nhưng nếu là người muốn tu hành thì chắc bạn sẽ đồng ý với tôi rằng chúng ta ăn để sống chứ không phải sống để mà ăn. Ăn để nuôi thân, cho thân có sức khỏe để tu hành, hoặc nếu không tu thì cũng làm sao tránh khỏi bệnh tật, sống đời an vui.

Có câu “bệnh tùng khẩu nhập, họa tùng khẩu xuất”, có nghĩa là mọi căn bệnh đều vào từ miệng và mọi tai họa đều từ miệng mà ra. Con người có hai phần: thể xác và tinh thần. Người đời thường chỉ lo cho thể xác, còn người tu lo tinh thần. Có nhiều người tu ăn chay chỉ ăn rau luộc chấm nước tương vì cho rằng việc ăn uống không quan trọng, việc tu niệm quan trọng hơn. Sau một thời gian cơ thể thiếu sinh tố dinh dưỡng, bệnh hoạn đủ thứ, lúc đó liền đổ thừa tại “nghiệp”! Tôi thấy cái đó đúng là tại nghiệp, nghiệp vô minh không biết ăn uống đúng với luật dưỡng sinh. Thân thể ví như chiếc bè để qua sông sinh tử đến bờ Niết Bàn. Muốn qua sông mà không săn sóc chiếc bè, để bè mục nát, chưa đến giữa dòng bè đã tan rã, như vậy có đến được bờ bên kia không?

Ăn chay là điều rất tốt nhưng nên ăn chay một cách thông minh. Những hành giả Yogi Ấn Ðộ ăn uống rất kỹ lưỡng. Họ chia thức ăn theo ba loại: tamasique, rajasique và sattvique.

Thức ăn Tamasique là những loại có tính chất làm hại cơ thể tiêu hao nguyên lực và làm tâm trí hôn ám đần độn. Ðó là thức ăn thiu chua hoặc quá chín, thịt cá, hành tỏi, rượu, thuốc lá, thuốc phiện, đồ hộp, đồ đông lạnh, v.v… Ăn quá no cũng được xem là Tamasique. Hành giả Yogi tuyệt đối tránh ăn những loại thức ăn này.

Rajasique là những loại kích thích cơ thể, tâm trí và cảm xúc. Nó kích thích luôn cả đam mê và làm mất tự chủ. Hành giả Yogi cố tránh những thứ này càng nhiều càng tốt. Ðó là trứng, cà phê, trà, đồ gia vị mạnh, quá chua, quá đắng, đường trắng, bột trắng, đồ hóa học, v.v… Ăn quá nhanh hoặc ăn nhiều thứ trộn lẫn cũng được xem là rajasique. Người tu thiền ăn những thứ này dễ bị loạn tưởng chi phối.

Sattvique là loại thức ăn bổ dưỡng cho cơ thể, đầy đủ sinh tố, dễ tiêu, giúp cho tâm trí bén nhạy, sáng suốt và vắng lặng. Ðây là thức ăn chính của hành giả Yogi, gồm ngũ cốc, hoa quả, rau cải tươi, bơ, sữa, fromage, đậu hạt, mật ong, nước trái cây, nước suối, v.v…

Người ăn chay nên ăn những thức ăn Sattvique, nhưng cũng phải biết ăn theo thời tiết bốn mùa, tùy theo phong thổ và tạng âm dương.

Trích: “Ðạo gì?”, Thích Trí Siêu, Pháp quốc (1996).

Có bao nhiêu Phật?

Theo Facebook Aiviet Nguyen, 17/11/2016

Sau khi nghiên cứu một hồi, thấy quả tình về lãnh vực này mình hiểu rất sơ sài, đáng phải bổ túc ngay, nếu muốn trở thành người hát rong kể chuyện.

Phật giáo chia lịch sử thế giới thành hai thế đại (kalpa). Thế đại trước gọi là Thế đại Vinh Quang. Thế đại hiện tại gọi là Thế đại Cát Tường. Mỗi thế đại có 1000 vị Phật, mỗi vị cai quản một kỷ nguyên (eon). Không rõ mỗi kỷ nguyên kéo dài bao nhiêu. Tuy nhiên, chúng ta đang sống ở kỷ nguyên của Phật Thích Ca Mâu Ni (Shakyamuni) hay còn gọi là Phật Cồ Đàm (Gautama) là vị Phật thứ tư trong Thế Đại Cát Tường. Như vậy cho đến nay có 1004 vị Phật. Vị phật thứ 1005 sẽ xuất hiện trong tương lai gọi là Phật Di Lặc (Matreiya). Cụ này sẽ xuất thế để dạy lại các Kinh Phật bị con người lãng quên. Điều đó giải thích tại sao chúng ta chỉ sùng bái Phật Thích Ca: đây là vị Phật gần nhất (xuất hiện cách đây khoảng 2500 năm) cai quản chúng ta. Các cụ Phật trước hết nhiệm vụ nên không quản lý trực tiếp mà đã phiêu diêu trong thế giới khác.

Tất cả các vị Phật thuộc Thế Đại Vinh Quang đều gọi là Thượng Cổ Phật. Trong 1000 vị Thượng cổ Phật có một cụ rất quan trọng là Dipankara, có tên Việt Nam là Nhiên Đăng Thượng Cổ Phật. Nhiên Đăng rất quan trọng vì đã báo trước được sự ra đời của Phật Cồ Đàm. Khi đó cụ gặp một cậu bé người Tạng-Miến tên là Sumedha, cụ đã khai sáng cho cậu và nói cậu sẽ trở thành Phật trong nhiều kiếp sau (hàng chục vạn năm sau). Nhiên Đăng, Như Lai và Di Lặc là bộ ba Tam Bảo Quá Khứ, Hiện Tại và Vị Lai trong Phật giáo. Đáng chú ý là Nhiên Đăng có trong bộ Phong Thần của Trung Quốc, tham gia cuộc tranh giành thế lực giữa Xiển Giáo và Triệt Giáo vào thời Chu Vũ Vương phạt Trụ. Nhiên Đăng tay cầm một bánh xe, được Phong thần cho là bảo bối. Nếu tính về thế đại, Nhiên Đăng phải trước thời vua Trụ khá xa.
Phật đầu tiên (anh cả) của Thế Đại chúng ta đang sống là Kakusandha, có tên Việt là Cù Lưu Tôn, cũng là một nhân vật trong Phong Thần. Phật thứ hai (anh hai) là Koṇāgamana (quan thầy của tôi, theo tính ngưỡng Phật giáo Myanmar, cưỡi một con nghê-kỳ lân-sư tử). Cụ này có tên Việt là Câu Na Hàm Mâu Ni. Trong Phong Thần không có cụ này, không biết vì ra đời sau, hay cụ không quan tâm đến chính trị. Phật thứ ba là Kassapa hay Phật Ca Diếp. Không biết Phật giáo có mâu thuẫn hay có sự trùng tên, trong đệ tử của Phật Như Lai cũng có Ca Diếp.

Nhìn chung Phật thoại như vậy khá phong phú và hơn những điều chúng ta biết khá nhiều.

Đẳng cấp của Phật

Theo Facebook Aiviet Nguyen, 17/11/2016

Xem danh sách 29 vị Phật tiêu biểu từ Thượng cổ đến nay thì thấy hầu hết đều thuộc đẳng cấp Ksatryia (Vua chúa, hiệp sĩ) và Brahmin (tăng lữ). Các vị Phật sớm nhất là Brahmin. Sau đó một thời gian dài các phật đều là Ksatryia. Sau đó, các Phật thời kỳ cuối của Thế Đại Vinh Quang và 3 vị đầu của Thế Đại Cát Tường đều là Brahmin. Sau đó Cồ Đàm là Ksatryia.

Điều đó nói lên cái gì? Phật giáo có từ trước khi người Arya tràn xuống chiếm Ấn Độ. Khi đó cố nhiên chưa có Ksatryia, các Phật đều được cho là xuất thân từ tăng lữ. Khái niệm đẳng cấp khi đó chưa có, sau này mới “quy đổi” như vậy. Khi người Arya tràn xuống chiếm Ấn Độ, họ bắt đầu học tôn giáo từ người bản xứ. Để tránh bị đồng hóa với người bản xứ họ đặt ra các đẳng cấp. Brahmin do phụ trách cúng tế nên được trọng vọng hơn các đảng cấp khác, nhưng khi đó vẫn xếp dưới Ksatryia. Đâu đó trong Kinh Vệ Đà vẫn còn có câu Bà La Môn là bọn thấp kém. Như thế ở thời kỳ này, các Phật đều xuất thân từ Ksatryia. Ksatryia không chỉ nắm quyền ở trần gian mà còn nắm cả thần quyền.

Tuy nhiên, tầng lớp quý tộc nắm quyền nhanh chóng sa đoạn và chỉ muốn hưởng lạc. Họ bèn giao quyền về Lễ cho đẳng cấp Brahmin. Thời xưa Lễ bao gồm cả Học (giáo dục) và Tuyên huấn. Trải qua nhiều thế hệ, người Brahmin xây dựng được một tín điều, ý thức hệ là người Brahmin ở đẳng cấp cao nhất. Do đó các Phật lại là người Brahmin. Ksatryia có lẽ cũng không thiết tha mấy với việc trở thành Phật và hài lòng với việc mất vị trí số 1. Tuy nhiên đến thời Gautama, đẳng cấp Ksatryia thấy bị đe dọa, khi anh ở vị trí số 2 có thể anh cũng sẽ mất luôn thế tục quyền. Chính trị là vậy. Công nông vô sản, khi nắm quyền thì cũng sẽ trở thành quý tộc mới, họ sẽ độc quyền học lên cao và lãnh đạo. Vì thế Gautama xuất thân Ksatryia trở thành Phật, là cố gắng quay lại nắm quyền tuyên huấn của tầng lớp Hiệp Sĩ.

Tuy nhiên có lẽ đã quá muộn, người Brahmin đã xây một nền tảng vững chắc cho đạo Hindu, trong đó người Bà la môn ở vị trí số 1. Qua đấy nói lên vai trò quan trọng của Văn hóa Tư Tưởng và Tuyên huấn.

Comment của Aiviet Nguyen: Cụ Thích Ca cũng không chủ trương khổ hạnh. Lúc đầu cụ cũng khổ tu, nhưng ép xác sắp chết mà không thấy Niết Bàn ở đâu. Có một cô gái mang đến cho cụ một bình sữa dê, cụ uống hết, thấy khỏe mạnh, suy nghĩ và giác ngộ. Cụ rút ra khổ tu là ngu xuẩn. Có thuyết nói là cụ không nề hà ăn mặn hay chay, người ta cho gì ăn nấy.

Thậm chí có truyền thuyết là cụ Thích Ca mất vì đau bụng sau khi ăn phải một miếng thịt hỏng

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

 
%d bloggers like this: